Vietnamese   English

Viện sĩ Nguyễn Văn Hiệu, Viện trưởng sáng lập Viện Khoa học vật liệu tròn 80 tuổi (21/7/1938 – 21/7/2018)

Viện sĩ Nguyễn Văn Hiệu, Viện trưởng sáng lập Viện Khoa học vật liệu tròn 80 tuổi (21/7/1938 – 21/7/2018)

 

     VS. Nguyễn Văn Hiệu sinh ngày 21 tháng 7 năm 1938 tại Cầu Đơ, nay thuộc phường Hà Cầu, quận Hà Đông, TP. Hà Nội trong một gia đình viên chức nghèo, đông anh chị em. Với nỗ lực hết mình, sau kháng chiến chống Pháp, Viện sĩ đã thi đỗ vào Trường Đại học Sư phạm, theo học và tốt nghiệp ngành Vật lý. Về công tác tại Đại học Tổng hợp Hà Nội, đầu những năm 1960, Viện sĩ được cử sang làm việc tại Viện Liên hợp nghiên cứu hạt nhân Đúp-na - một trung tâm nghiên cứu Vật lý nổi tiếng thời bấy giờ, để thực hiện các nghiên cứu về vật lý. Đạt được các kết quả nghiên xuất sắc, Viện sĩ là người Việt Nam trẻ nhất (cho đến tận ngày nay) bảo vệ thành công luận án tiến sĩ khoa học khi mới 26 tuổi và trở thành Giáo sư về vật lý lý thuyết và vật lý toán của Viện Đúp-na và Đại học Tổng hợp Quốc gia Lô-mô-nô-xốp năm khi mới 30 tuổi.

     Trở về Việt Nam, Viện sĩ được Đảng và Nhà nước tin tưởng giao cho nhiệm vụ làm Viện trưởng đầu tiên của Viện Vật lý thuộc Ủy ban Khoa học kỹ thuật Nhà nước. Năm 1975, khi Viện Khoa học Việt Nam được thành lập, Viện sĩ tham gia ban lãnh đạo của Viện và đến năm 1983 trở thành Viện trưởng Viện Khoa học Việt Nam cho đến năm 1993. Từ năm 1993, Viện sĩ tiếp tục được giao làm Giám đốc Trung tâm Khoa học Tự nhiên và Công nghệ Quốc gia khi Chính phủ quyết định cơ cấu lại Viện Khoa học Việt Nam. Bên cạnh vai trò là một nhà khoa học, nhà quản lý, VS. Nguyễn Văn Hiệu còn là một nhà chính trị, Viện sĩ là Ủy viên BCH Trung ương Đảng 3 khóa, được bầu làm Đại biểu Quốc hội trong 5 khóa liên tiếp.

     Trong sự nghiệp nghiên cứu và cống hiến của mình Viện sĩ đã đạt được nhiều danh hiệu và giải thưởng lớn như: Viện sĩ Viện Hàn lâm Khoa học Liên xô, Viện sĩ Viện Hàn lâm Khoa học thế giới thứ 3, Giải thưởng Lê nin, Giải thưởng Hồ Chí Minh đợt 1 về Khoa học kỹ thuật…   

     Là một nhà Vật lý tâm huyết với nghề, VS. Nguyễn Văn Hiệu đã cống hiến sức lực cho việc phát triển và nâng cao vị thế của ngành Vật lý nước nhà: đào tạo bồi dưỡng nhiều thế hệ các nhà Vật lý; tổ chức nhiều sinh hoạt khoa học quốc tế giúp các nhà khoa học Việt Nam có điều kiện hội nhập và nâng cao trình độ; xây dựng được Chương trình phát triển Vật lý Quốc gia đến năm 2020 tầm nhìn 2030. Đồng thời, Viện sĩ cũng là một nhà lãnh đạo khoa học có tầm nhìn chiến lược, luôn có những ý tưởng táo bạo, đột phá, không giới hạn trong chuyên môn hẹp của mình. Chính điều này đã đem lại cho Viện sĩ nhiều thành công trong quá trình chỉ đạo ứng dụng kết quả nghiên cứu vào đời sống như: công trình chiết suất artemisinin từ cây thanh hao hoa vàng làm dược liệu cho thuốc chống sốt rét; công trình thoát lũ ra biển Tây; công việc xây dựng thành công Trường Đại học Công nghệ thuộc ĐHQG Hà Nội; xây dựng tạp chí đạt chuẩn quốc tế đầu tiên ở Việt Nam…

     Riêng đối với Viện Khoa học vật liệu, VS. Nguyễn Văn Hiệu là người có vai trò đặc biệt quan trọng. Viện sĩ là Viện trưởng sáng lập của Viện Khoa học vật liệu khi Viện được thành lập vào năm 1993. Viện sĩ đã tập hợp được nhiều nhà khoa học giỏi từ nhiều Viện nghiên cứu chuyên ngành trong Viện Khoa học Việt Nam cùng về chung tay xây dựng Viện Khoa học vật liệu. Sự kiện thành lập Viện Khoa học vật liệu đã đưa Viện sĩ trở thành người có công đầu, đặt nền móng cho việc xây dựng một ngành khoa học mới ở Việt Nam – ngành Khoa học vật liệu. Tuy chỉ làm Viện trưởng trong một nhiệm kỳ (1993-1997), nhưng sự phát triển của Viện Khoa học vật liệu luôn gắn với tên tuổi của VS. Nguyễn Văn Hiệu. Năm 1997, tại Hội nghị Vật lý chất rắn lần thứ 2 tại Đồ Sơn, Viện sĩ đã kêu gọi toàn thể ngành Vật lý và Khoa học vật liệu khởi động một lĩnh vực nghiên cứu mới đó là “Công nghệ nano”. Sau hơn 20 năm, hưởng ứng lời kêu gọi này, các nhà khoa học thuộc Viện Khoa học vật liệu và cộng đồng nghiên cứu trong cả nước đã đạt được những thành tựu nghiên cứu ấn tượng trong khoa học và công nghệ nano. Đi tiên phong trong ý tưởng gắn kết Viện nghiên cứu với Trường Đại học, VS. Nguyễn Văn Hiệu đã thành công trong việc đưa các nhà khoa học của Viện Khoa học vật liệu nói riêng và Viện Hàn lâm khoa học Công nghệ Việt Nam nói chung đến với giảng đường Trường Đại học, đem những kiến thức khoa học hiện đại của mình giảng dạy cho các thế hệ sinh viên mà Trường Đại học Công nghệ là ví dụ điển hình. Bằng uy tín cá nhân của mình, Viện sĩ cũng đã cùng với Viện Khoa học vật liệu tạo lập được vị thế với đồng nghiệp, bạn bè quốc tế. Điều này thể hiện qua chuỗi Hội nghị quốc tế về Khoa học vật liệu tiên tiến và Công nghệ Nano (IWAMSN) được tổ chức thường xuyên, thu hút đông đảo đồng nghiệp quốc tế và trở thành một trong những Hội nghị Khoa học quốc tế có uy tín nhất ở Việt Nam. Là một người thầy nhiều năm tâm huyết với sự phát triển con người và xây dựng đội ngũ cán bộ nghiên cứu trẻ, VS. Nguyễn Văn Hiệu luôn dành thời gian phát hiện, đào tạo, hỗ trợ, quan tâm giúp đỡ những nhân tố mới, cán bộ trẻ có ý tưởng nghiên cứu độc đáo sáng tạo. Nhiều cán bộ, nhóm nghiên cứu trong Viện Khoa học vật liệu đã gặt hái được thành công nhờ sự hỗ trợ ban đầu hết sức có ý nghĩa của Viện sĩ. VS. Nguyễn Văn Hiệu và phu nhân cũng đã giành khoản tiền tiết kiệm của mình làm giải thưởng cho các nhà khoa học trẻ của Viện Khoa học vật liệu có thành tích nghiên cứu xuất sắc. Khó có thể kể hết những gắn bó, cũng như công lao của Viện sĩ với Viện Khoa học vật liệu. Đến nay, Viện sĩ vẫn hăng say suy nghĩ, làm việc, cống hiến không ngừng nghỉ với vai trò là người tiên phong – mở hướng nghiên cứu mới, là tấm gương sáng cho thế hệ trẻ.

     Kỷ niệm VS. Nguyễn Văn Hiệu tròn 80 tuổi, ngày 21/7/2018, Viện Khoa học vật liệu phối hợp với Viện Vật lý đã tổ chức buổi Hội thảo khoa học “Cơ hội và thách thức của ngành Vật lý và Khoa học vật liệu Việt Nam”. Đến dự Hội thảo có Chủ tịch, các Phó Chủ tịch Viện HL KHCNVN; nguyên Bộ trưởng Bộ KH&CN Nguyễn Quân; Giám đốc và Phó Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội, và đại diện của nhiều Viện nghiên cứu, Trường Đại học, cùng các nhà khoa học, đồng nghiệp, các thế hệ học trò của VS. Nguyễn Văn Hiệu. Hội thảo một lần nữa được chứng kiến sự khao khát cống hiến của VS. Nguyễn Văn Hiệu với những dự định mới về triển khai ứng dụng các vật liệu thân thiện môi trường, chống biến đổi khí hậu, cũng như những hoài bão về việc xây dựng nền Vật lý và Khoa học vật liệu nước nhà ngày càng phát triển.

     Trân trọng những công lao, cống hiến của VS. Nguyễn Văn Hiệu, nhân dịp kỷ niệm Viện trưởng sáng lập tròn 80 tuổi, toàn thể các thế hệ cán bộ Viện Khoa học vật liệu kính chúc Viện sĩ, người anh, người thầy của nhiều thế hệ cán bộ trong Viện sức khỏe dồi dào, hạnh phúc trong cuộc sống và có nhiều đóng góp hơn nữa cho sự phát triển của nền khoa học nước nhà nói chung và Viện Khoa học vật liệu nói riêng.

 

 

 Toàn cảnh Hội thảo

 

 

Chủ tịch Viện HL KHCNVN phát biểu chúc mừng VS. Nguyễn Văn Hiệu

 

 

 Nguyên Bộ trưởng Bộ KH&CN phát biểu chúc mừng VS. Nguyễn Văn Hiệu

 

 

Giám đốc Đại học QG Hà Nội phát biểu chúc mừng VS. Nguyễn Văn Hiệu

 

 

GS. Patrick Boiron Hiệu trưởng trường ĐH USTH chúc mừng VS. Nguyễn Văn Hiệu

 

 

 GS. Nguyễn Cửu Khoa, Viện trưởng Viện Khoa học vật liệu ứng dụng thay mặt cho các đơn vị phía Nam phát biểu chúc mừng VS. Nguyễn Văn Hiệu

  

 

 VS. Nguyễn Văn Hiệu phát biểu cảm ơn

 

 

 VS. Nguyễn Văn Hiệu trình bày về cơ hội và thách thức của ngành Vật lý và Khoa học vật liệu Việt Nam tại Hội thảo

 

 

 Các đại biểu chụp ảnh lưu niệm tại Hội thảo

 

 

 Viện Vật lý chúc mừng VS. Nguyễn Văn Hiệu

 

 

Viện Khoa học vật liệu chúc mừng VS. Nguyễn Văn Hiệu tròn 80 tuổi

 

 

 Đại học QG TP.HCM  chúc mừng VS. Nguyễn Văn Hiệu

Back To Top