Viện Hàn lâm KH&CN Việt Nam khẳng định vai trò nòng cốt trong hợp tác khoa học Việt Nam – Liên bang Nga: 75 năm hợp tác

Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam khẳng định vai trò nòng cốt trong hợp tác khoa học Việt – Nga tại Diễn đàn khoa học và giáo dục Việt Nam – Liên bang Nga: 75 năm hợp tác

Diễn đàn Khoa học và Giáo dục “Việt Nam – Liên bang Nga: 75 năm hợp tác” diễn ra tại Moscow từ ngày 11-13/12/2025 với sự tham dự của lãnh đạo cấp cao hai nước cùng các tổ chức khoa học, giáo dục hàng đầu. Đoàn Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam (VAST) do Phó Chủ tịch Thường trực Trần Hồng Thái dẫn đầu tham dự và có đóng góp nổi bật vào thành công chung của sự kiện.

Ngay bên cạnh chương trình chính thức của Diễn đàn, đoàn VAST đã có cuộc gặp hẹp với Phó Thủ tướng Liên bang Nga Dmitry Chernyshenko - Chủ tịch Phân ban Nga trong Ủy ban Liên Chính phủ Nga – Việt và Phó Chủ tịch thứ nhất Hội đồng Liên bang Nga Andrei Yatskin. Dù thời gian làm việc ngắn, lãnh đạo cấp cao Nga dành sự đón tiếp trọng thị, khẳng định vị thế đặc biệt của VAST trong hệ thống hợp tác khoa học công nghệ Việt - Nga suốt nhiều thập kỷ qua. Tại cuộc trao đổi, hai Lãnh đạo cấp cao Nga  bày tỏ sự ủng hộ việc tiếp tục làm sâu sắc hơn quan hệ giữa VAST và Viện Hàn lâm Khoa học Nga (RAS), thúc đẩy phát triển các nhóm nghiên cứu chung trong những lĩnh vực khoa học trọng yếu, mở rộng hợp tác đào tạo thế hệ trẻ và đồng hành trong triển khai các chương trình nghiên cứu chiến lược mà hai nước đang quan tâm.

Phó Chủ tịch Thường trực VAST Trần Hồng Thái hội kiến Phó Thủ tướng  với Phó Thủ tướng Liên bang Nga Dmitry Chernyshenko,

Chủ tịch Phân ban Nga trong Ủy ban Liên Chính phủ Nga – Việt và Phó Chủ tịch thứ nhất Hội đồng LB Nga

Tại phiên khai mạc Diễn đàn, Phó Thủ tướng Liên bang Nga Dmitry Chernyshenko và Phó Chủ tịch thứ nhất Hội đồng Liên bang Nga Andrei Yatskin đánh giá cao truyền thống hợp tác lâu dài giữa Việt Nam và Liên bang Nga trong lĩnh vực khoa học và giáo dục. Lãnh đạo Nga khẳng định khoa học công nghệ là trụ cột quan trọng của quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện, đồng thời bày tỏ sẵn sàng hỗ trợ Việt Nam trong đào tạo nhân lực trình độ cao, nghiên cứu cơ bản, phát triển công nghệ và mở rộng các chương trình hợp tác mới cũng như tăng cường đào tạo tiếng Nga tại Phân viện Puskin đặt tại Hà Nội, Việt Nam. Về phía Việt Nam, Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Hồng Hà, Chủ tịch phân ban Việt Nam tại Ủy ban Liên Chính phủ Việt – Nga nhấn mạnh vai trò của khoa học công nghệ trong chiến lược phát triển đất nước, đặc biệt trong bối cảnh chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và yêu cầu xây dựng năng lực nội sinh. Phó Thủ tướng khẳng định ba trụ cột hợp tác chiến lược gồm nghiên cứu cơ bản và phát triển công nghệ lõi, đào tạo nhân lực chất lượng cao và chuyển giao công nghệ cho phát triển bền vững; đồng thời đánh giá cao đóng góp của VAST như lực lượng nòng cốt trong triển khai thực chất các nội dung hợp tác khoa học giữa hai nước.

Góp phần định hình thông điệp của Diễn đàn, Phó Chủ tịch Thường trực VAST Trần Hồng Thái đã phát biểu khai mạc, nhấn mạnh 75 năm hợp tác Việt – Nga là một chặng đường đặc biệt, để lại tài sản vô giá là tình hữu nghị bền chặt cùng đội ngũ trí thức đông đảo của Việt Nam được đào tạo theo những trường phái khoa học lớn của Nga. Từ những hợp tác mang dấu ấn lịch sử như chuyến bay Intercosmos của Anh hùng Phạm Tuân cho đến các lĩnh vực hiện đại như toán học, vật lý, hóa học, sinh học, công nghệ sinh học, khoa học vật liệu và khoa học biển, hợp tác giữa hai nước đã góp phần hình thành nội lực khoa học quan trọng của Việt Nam. Phó Chủ tịch Thường trực VAST nhấn mạnh hợp tác khoa học công nghệ không chỉ là sự hỗ trợ từ bên ngoài mà là đòn bẩy chiến lược để Việt Nam khai phóng nội lực, hình thành năng lực khoa học nội sinh; đồng thời chỉ rõ hợp tác Việt - Nga đang phát triển theo hướng gắn nghiên cứu hàn lâm với giải quyết bài toán thực tiễn của phát triển, trong đó nhiều nhóm nghiên cứu chung đã hình thành và mang lại kết quả rõ nét trong các lĩnh vực như công nghệ biển, năng lượng, vật liệu, công nghệ sinh học, hóa dược và vệ tinh quan sát trái đất.

Tại phiên toàn thể về “Quan hệ đối tác chiến lược giữa Nga và Việt Nam: triển vọng hợp tác Việt – Nga”, Phó Chủ tịch Thường trực VAST Trần Hồng Thái đã chia sẻ chặng đường hợp tác nghiên cứu và đào tạo giữa VAST và RAS cùng các viện nghiên cứu, trường đại học của Nga, nhấn mạnh vai trò đồng hành của bạn bè Nga trong suốt 50 năm xây dựng và phát triển của VAST. Ông khẳng định VAST luôn coi hợp tác với Nga là một trong những quan hệ chiến lược quan trọng nhất, không chỉ trong nghiên cứu cơ bản mà còn trong nghiên cứu biển, công nghệ vật liệu, năng lượng, công nghệ số, khí hậu, môi trường và nhiều hướng nghiên cứu mới nổi. Nhân dịp này, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, Viện Hàn lâm Khoa học Nga – Phân viện Viễn Đông và Bộ Khoa học và Giáo dục Đại học Nga đã ký kết Lộ trình hợp tác nghiên cứu biển 2026–2035, thể hiện cam kết mạnh mẽ trong việc tiếp tục đồng hành triển khai hướng nghiên cứu trọng tâm giữa hai Viện Hàn lâm trong suốt 50 năm qua.

Tại các phiên chuyên đề, VAST trình bày nhiều kết quả nghiên cứu nổi bật về hợp tác Việt - Nga trong nghiên cứu cơ bản, định hướng phát triển công nghệ chiến lược; nghiên cứu vật lý hạt nhân và ứng dụng trong khuôn khổ Viện Liên hiệp nghiên cứu hạt nhân Dubna; khảo sát đại dương sâu trên các tàu Viện sĩ Oparin và Viện sĩ Lavrentiev, nghiên cứu đa dạng sinh học và hóa sinh biển, các nghiên cứu về vật liệu, khí hậu, ô nhiễm mới nổi hay bệnh di truyền sử dụng công cụ phân tử hiện đại. Các báo cáo của VAST thu hút sự quan tâm lớn của giới khoa học Nga, góp phần thể hiện năng lực nghiên cứu đa ngành và sự phát triển về năng lực nghiên cứu của Việt Nam trong thời gian qua.

Năm 2025 cũng là dịp VAST kỷ niệm 50 năm thành lập – nửa thế kỷ phát triển gắn bó chặt chẽ với sự hỗ trợ to lớn của các viện nghiên cứu và trường đại học Liên Xô trước đây và Liên bang Nga ngày nay. Những kết quả mà VAST đạt được trong hợp tác biển, nghiên cứu cơ bản, đào tạo tiến sĩ và triển khai các dự án chung suốt 75 năm là minh chứng sinh động cho hiệu quả của quan hệ hợp tác khoa học Việt - Nga.

Với tinh thần tiếp nối truyền thống và hướng tới tương lai, VAST khẳng định tiếp tục giữ vai trò nòng cốt trong hợp tác khoa học công nghệ giữa hai nước, ưu tiên phát triển công nghệ lõi, công nghệ chiến lược, mở rộng các nhóm nghiên cứu chung và tăng cường đào tạo nguồn nhân lực trẻ, góp phần làm sâu sắc thêm quan hệ hữu nghị truyền thống và Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam - Liên bang Nga trong giai đoạn phát triển mới.

Phó Chủ tịch Thường trực VAST Trần Hồng Thái phát biểu khai mạc Diễn đàn

Trước yêu cầu phát triển mới của Việt Nam hiện nay, VAST cho rằng hợp tác khoa học – công nghệ là đòn bẩy quan trọng để khai phóng nội lực, hình thành năng lực khoa học nội sinh và thúc đẩy đổi mới sáng tạo. Thông qua hợp tác với Liên bang Nga, Việt Nam đã xây dựng được đội ngũ cán bộ khoa học hùng hậu; riêng VAST có hàng trăm cán bộ được đào tạo tại Nga, nhiều người hiện là chuyên gia đầu ngành, chủ nhiệm các chương trình khoa học cấp quốc gia. Theo Phó Chủ tịch Thường trực VAST, hợp tác Việt – Nga đang chuyển mạnh từ nghiên cứu hàn lâm sang phục vụ trực tiếp cho phát triển kinh tế – xã hội. Các dự án nghiên cứu song phương giữa VAST và Viện Hàn lâm Khoa học Nga, đặc biệt trong lĩnh vực khoa học biển, đã mang lại nhiều kết quả quan trọng. Những chuyến khảo sát chung bằng tàu nghiên cứu của Nga trong thời gian gần đây giúp xây dựng bộ dữ liệu có giá trị về đa dạng sinh học, hóa sinh biển, địa chất – địa vật lý vùng biển sâu Việt Nam, phục vụ công tác quy hoạch tài nguyên, bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế biển bền vững. Trên cơ sở đó, hai bên đang thúc đẩy Lộ trình hợp tác khoa học biển giai đoạn 2026–2035

Ký kết Lộ trình hợp tác nghiên cứu khoa học biển giai đoạn 2026-2035

Cùng với nghiên cứu, đào tạo nguồn nhân lực tiếp tục là trụ cột quan trọng của hợp tác Việt – Nga. Hiện nay, hợp tác đào tạo giữa hai bên được triển khai theo hướng gắn với nhóm nghiên cứu, phòng thí nghiệm và các dự án khoa học – công nghệ, góp phần hình thành các nhóm nghiên cứu mạnh mang tầm khu vực và quốc tế. Mỗi năm, VAST có hàng chục nghiên cứu sinh, thực tập sinh khoa học được đào tạo tại Nga, cùng hàng trăm lượt cán bộ trao đổi học thuật.

Trong khuôn khổ Diễn đàn, VAST tham gia các phiên họp toàn thể và nhiều phiên chuyên đề về khoa học biển, vật lý hạt nhân và năng lượng hạt nhân, sinh thái nhiệt đới, y sinh, hóa dược - công nghệ sinh học và vật liệu mới. Nhiều viện nghiên cứu trực thuộc VAST như Viện Hải dương học, Viện Hóa học, Viện Sinh học, Viện KHCN Năn lượng và Môi trường, Viện Khoa học vật liệu,… đã phối hợp chặt chẽ với đối tác báo cáo các kết quả nghiên cứu chung, qua đó khẳng định vai trò chủ động, thực chất của VAST trong triển khai hợp tác khoa học song phương.

Năm 2025 cũng là năm kỷ niệm 50 năm thành lập Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam. Trong suốt chặng đường nửa thế kỷ xây dựng và phát triển, hợp tác với Liên bang Nga luôn là một trong những trụ cột đối ngoại khoa học quan trọng, bền bỉ và hiệu quả của VAST. Thông qua Diễn đàn lần này, VAST tiếp tục khẳng định cam kết giữ vai trò đầu mối triển khai thực chất hợp tác khoa học – công nghệ Việt – Nga, tập trung vào các công nghệ nền tảng, công nghệ chiến lược, đào tạo nhân lực trình độ cao, góp phần thực hiện các mục tiêu phát triển khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số của Việt Nam trong giai đoạn mới.

Phó Chủ tịch Thường trực Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam GS. TS. Trần Hồng Thái và

đoàn công tác Viện Hàn lâm KH&CN Việt Nam thăm và làm việc tại Liên bang Nga 11-14/12/2025

GS. TS. Trần Đại Lâm, Viện trưởng Viện khoa học vật liệu, Viện Hàn lâm KH&CN Việt Nam trao đổi hợp tác khoa học với

VS. Buryak, Viện trưởng Viện Hóa lý và Điện hóa IPCE, RAS

GS. TS. Trần Đại Lâm, Viện trưởng Viện khoa học vật liệu, Viện Hàn lâm KH&CN Việt Nam trao đổi hợp tác khoa học với

VS. Ivanov, Viện trưởng Viện Hóa Đại cương và Vô cơ IGIC RAS

GS. TS. Trần Đại Lâm, Viện trưởng Viện khoa học vật liệu, Viện Hàn lâm KH&CN Việt Nam Trao đổi hợp tác khoa học với

TS. Kostatin Ivanovskikh, Phó Tổng giám đốc phụ trách Khoa học GIREDMET, Rosatom

GS. TS. Trần Đại Lâm, Viện trưởng Viện khoa học vật liệu, Viện Hàn lâm KH&CN Việt Nam Trao đổi hợp tác khoa học với

GS. Dmitriy Muromtsev, Phó Hiệu trưởng Trường ĐH Kỹ thuật quốc gia Tambov, Liên bang Nga

Nguồn tin bài: "Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam".